De Menkemaborg in Uithuizen is een laatmiddeleeuwse borg die tegenwoordig als museum is ingericht. Het huidige gebouw dateert uit het einde van de 14e of het begin van de 15e eeuw, al stond op dezelfde plek mogelijk al eerder een stenen huis.
Het interieur toont het leven van de Groninger jonkers (landadel) in de 17e en 18e eeuw, met meubels, schilderijen en gebruiksvoorwerpen uit de collectie van het Groninger Museum. Veel van deze objecten komen oorspronkelijk van een van de circa 200 borgen die ooit in de provincie Groningen stonden, waarvan er nog maar een beperkt aantal bewaard is gebleven.
Bij de borg hoort een gerestaureerde 18e-eeuwse Hollandse tuin, met onder meer een van de weinige originele doolhoftuinen van Nederland. In het bijgebouw, het schathuis, is een restaurant gevestigd.
In het huis staan twee 18e-eeuwse kamerorgels, waaronder het grootste bewaard gebleven kabinetorgel van Nederland, gebouwd in 1777 in Amsterdam en sinds 1935 onderdeel van de collectie van de Menkemaborg.
Geschiedenis van Menkemaborg
Op de plek van de Menkemaborg stond mogelijk al eerder een stenen huis; het huidige gebouw dateert uit het einde van de 14e of het begin van de 15e eeuw. Een gevelsteen uit 1614 vermeldt dat het huis in 1400 in verval raakte en in dat jaar werd herbouwd, al is onzeker of deze steen op exact dit gebouw slaat.
De borg kwam via vererving en huwelijk bij verschillende Groninger adellijke families terecht, waaronder de families Clant en, vanaf 1682, Alberda (later Alberda van Menkema). Rond 1700 liet Unico Alberda het huis verbouwen tot de vorm die grotendeels nu nog te zien is.
De laatste bewoner uit de familie, Gerard Alberda van Menkema, overleed in 1902 zonder erfgenamen. In 1921 schonken zijn erfgenamen de borg aan het Groninger Museum.
De tuin werd in 1923 voor het publiek opengesteld, het huis volgde in 1927. Sinds 1969 beheert de Stichting Museum Menkemaborg het gebouw, de bijgebouwen, de tuinen en de omringende gracht.
Het interieur werd in de loop van de 20e eeuw verder aangevuld met collectiestukken uit andere, inmiddels gesloopte borgen, waaronder onderdelen van de nabijgelegen Dijksterhuis bij Pieterburen.
Veelgestelde vragen over Menkemaborg
Uit welke periode dateert de Menkemaborg?
Het huidige gebouw dateert uit het einde van de 14e of het begin van de 15e eeuw.
Sinds wanneer is de Menkemaborg een museum?
De erfgenamen schonken de borg in 1921 aan het Groninger Museum; de tuin ging in 1923 open, het huis in 1927.
Wat is er te zien in de Menkemaborg?
Het interieur toont het leven van de Groninger landadel in de 17e en 18e eeuw, aangevuld met twee historische kamerorgels en een gerestaureerde 18e-eeuwse tuin met doolhof.
In welke gemeente ligt de Menkemaborg?
De Menkemaborg ligt in Uithuizen, in de gemeente Het Hogeland.
Is de Menkemaborg onderdeel van het Groninger Museum?
Ja, het Groninger Museum is sinds 1921 eigenaar van de borg en de tuinen.