Molen De Ster staat aan de Molenstraat in Winsum, op de molenberg waar ooit de kerk van een Dominicanenklooster stond. Het is een achtkante stellingmolen (een molen waarvan alleen de kop draait om de wind te vangen, met een rondlopend platform voor de molenaar) die zowel als korenmolen als pelmolen heeft gediend.
De huidige molen werd in 1851 gebouwd door molenmaker H.S. ten Have uit Mensingeweer, in opdracht van Pieter Gerrits Wildeveld, ter vervanging van een oudere standerdmolen uit 1628. Bij de bouw is oud eikenhout hergebruikt. Het bovenwiel van de voorganger, het grote houten tandwiel dat de wieken met het maalwerk verbindt, doet tegenwoordig dienst als spoorwiel in de nieuwe molen.
De naam De Ster verwijst naar de zevenpuntige ster die voorkomt in de wapens van verschillende plaatsen in de Hunsingo-streek, waaronder Winsum. Een bijzonder, zeldzaam constructiedetail van de molen is de schuin geplaatste achterkeuvel (askop), het achterste deel van de wiekenas, dat bij slechts een handvol molens in Nederland op deze manier is uitgevoerd.
De molen liep in de 20e eeuw meermaals schade op. In 1938 brak bij storm het hekwerk van een wiek, met schade aan het gangwerk tot gevolg. Op 10 mei 1940 raakte de molen zwaar beschadigd door puin van de opgeblazen stenen boogbrug in Winsum. In 1941 financierden de gemeente en Vereniging De Hollandsche Molen het herstel.
Geschiedenis van Molen De Ster
Op de plek van Molen De Ster stond van oudsher een molenberg, waar ooit de kerk van een Dominicanenklooster heeft gestaan. Daarop stond eerst een standerdmolen uit 1628, die in 1851 werd vervangen door de huidige, achtkante stellingmolen, gebouwd door molenmaker H.S. ten Have uit Mensingeweer in opdracht van Pieter Gerrits Wildeveld. Oud eikenhout van de voorganger is hergebruikt. Het oude bovenwiel doet nu dienst als spoorwiel, het tandwiel dat de wieken met het maalwerk verbindt.
In 1938 brak tijdens een storm het hekwerk van een wiek af, met schade aan het gangwerk tot gevolg. Op 10 mei 1940, tijdens de Duitse inval, raakte de molen zwaar beschadigd door puin van de opgeblazen stenen boogbrug in Winsum. In 1941 financierden de gemeente Winsum en Vereniging De Hollandsche Molen het herstel.
In de jaren daarna wisselden de eigenaren: na molenaar Luitje Noordhof, die tot 1948 eigenaar was, volgden Onne Nienhuis, J. Hekman en H. van Hoorn. In 1961 werd de gemeente Winsum eigenaar, en sinds 1993 is de Molenstichting Winsum de eigenaar van de molen.
Tussen 1962 en 1971 voerde de gemeente een grootschalige restauratie uit, waarbij de stelling een betonnen binnensluiting kreeg en het achtkant werd versterkt. In 2007 stond de molen enige tijd stil vanwege de matige staat van onder meer het wiekenkruis, en in 2008 werden de schoren vervangen.
In december 2019 volgde een nieuwe restauratie, waarbij onder meer de kammen van het bovenwiel en de bonkelaar werden vervangen en de kap waterdicht werd gemaakt. In 2022 kreeg de molen een nieuwe buitenroede en een toiletvoorziening, en werd het maalkoppel opnieuw afgesteld. De totale kosten van deze laatste werkzaamheden bedroegen ruim 132.000 euro.
Veelgestelde vragen over Molen De Ster
Wanneer is Molen De Ster gebouwd?
De huidige molen werd in 1851 gebouwd door molenmaker H.S. ten Have, ter vervanging van een standerdmolen uit 1628.
Waarom heet de molen De Ster?
De naam verwijst naar de zevenpuntige ster uit de wapens van plaatsen in de Hunsingo-streek, waaronder Winsum.
Is Molen De Ster beschadigd geraakt in de Tweede Wereldoorlog?
Ja, op 10 mei 1940 raakte de molen zwaar beschadigd door puin van de opgeblazen stenen boogbrug in Winsum.
Is Molen De Ster te bezichtigen?
Bezoek is mogelijk op sommige zondagen en doordeweeks op afspraak, afhankelijk van de vrijwillige molenaars van de Molenstichting Winsum.