De Museumspoorlijn STAR is een museale spoorlijn tussen Veendam en Stadskanaal, met een vroeger verlengstuk richting Musselkanaal. De lijn wordt beheerd door Stichting Stadskanaal Rail (STAR), opgericht in 1992 om het spoor als industrieel erfgoed van de Groningse veenkoloniën te behouden. Diverse toeristische bronnen noemen de lijn de langste museumspoorlijn van Nederland, al is hiervoor geen onafhankelijke bevestiging gevonden.
Bezoekers kunnen met authentieke stoom- en dieseltreinen over het traject rijden, met halteplaatsen als Veendam, Wildervank, Bareveld en Stadskanaal. In Stadskanaal is een retrostijl stationsgebouw te vinden (gebouwd in 1997) en een loods met een museale collectie historisch rollend materieel, waaronder stoomlocomotieven uit de jaren veertig van de vorige eeuw.
Het spoor zelf is een restant van het net dat begin twintigste eeuw door de NOLS en de oorspronkelijke STAR-maatschappij (Stadskanaal-Ter Apel-Rijksgrens) werd aangelegd. Het personenvervoer op het traject stopte in 1955, het goederenvervoer in 1990, waarna de vrijwilligers van STAR de lijn open hielden voor museale ritten.
Welke trajecten precies rijden, verschilt per dag: de dienstregeling werkt met kleurcodes, waarbij op sommige dagen tussen Veendam en Stadskanaal wordt gereden en op andere dagen richting Musselkanaal, terwijl er ook dagen zijn zonder treindienst vanwege evenementen. Het gedeelte tussen Nieuw-Buinen en Musselkanaal kende door een slechte staat van de baan al eerder beperkingen in de dienstverlening.
Geschiedenis van Museumspoorlijn STAR
Het spoor tussen Veendam, Stadskanaal en Musselkanaal werd in het begin van de twintigste eeuw aangelegd: het deel Veendam-Stadskanaal in 1910 door de NOLS, het deel Stadskanaal-Musselkanaal in 1924 door de oorspronkelijke STAR-maatschappij. Vanaf 1938 reed de NS over de gehele lijn.
Het reguliere personenvervoer tussen Stadskanaal en Groningen hield in 1955 op te bestaan; het goederenvervoer bleef nog tot 1990 in gebruik. Daarna dreigde de NS de rails te verwijderen.
In 1991 kwam een groep vrijwilligers, onder wie Theo Euverman, in actie om de lijn te behouden. Dit leidde in juni 1992 tot de oprichting van Stichting Stadskanaal Rail. De eerste museumritten reden in juni 1994, in eerste instantie met een geleende locomotief.
In 2003 kocht STAR het spoor en de bijbehorende grond zelf aan, en in 2005 ook het stationsgebouw van Veendam uit 1910, het enige nog originele stationsgebouw aan de lijn. In 2008 kwam er een nieuwe rollend-materieelloods met museum bij.
In 2009 ontstond vermoedelijke brandstichting in de werkplaats in Stadskanaal, waarbij meerdere locomotieven schade opliepen; enkele daarvan zijn later weer gereviseerd en in dienst gesteld.
Veelgestelde vragen over Museumspoorlijn STAR
Tussen welke plaatsen rijdt de Museumspoorlijn STAR?
De museumtreinen rijden tussen Veendam en Stadskanaal, met in het verleden ook ritten richting Musselkanaal; welk traject op welke dag rijdt, verschilt per dienstregeling.
Is de Museumspoorlijn STAR echt de langste museumspoorlijn van Nederland?
Diverse toeristische bronnen noemen de lijn de langste museumspoorlijn van Nederland, al is hiervoor geen onafhankelijke bevestiging gevonden.
Rijden er stoomtreinen op de Museumspoorlijn STAR?
Ja, naast dieseltreinen zet STAR ook historische stoomlocomotieven in, afhankelijk van de dienstregeling.
Wanneer is de Museumspoorlijn STAR ontstaan?
De beherende stichting werd in 1992 opgericht nadat vrijwilligers de lijn van sloop redden; de eerste museumritten reden in 1994.
Is er een museum te bezoeken bij de Museumspoorlijn STAR?
Ja, bij het station in Stadskanaal is een loods met een museale collectie historisch rollend materieel te bezichtigen.