De Sint Nicolaaskerk staat aan het Kerkpad in Obergum, het oudere dorpsdeel van Winsum. Obergum is van het eigenlijke Winsum gescheiden door het Winsumerdiep en is sinds 1808 via de brug De Boog ermee verbonden. De kerk staat op een wierde midden in het dorp en wordt omringd door een kerkhof dat is afgezet met een beukenhaag.
Rond de voet van de wierde loopt nog altijd een grotendeels intacte ossengang, het pad waarlangs het vee vroeger naar de eigen stal en weer terug werd gedreven. Bij veel andere wierden in de provincie is zo'n ossengang in de loop der eeuwen verdwenen. Daardoor is de ossengang bij de Sint Nicolaaskerk relatief zeldzaam.
Het kerkgebouw zelf stamt in aanleg uit de 13e eeuw. De noordwand is het best bewaard gebleven, met gereconstrueerde rondboogvensters. De overige vensters werden in de 18e eeuw vergroot tot spitsboogvensters. In de 14e eeuw kwam er een toren bij, die aanvankelijk los van de kerk stond en pas later via een korte tussengeleding met het schip werd verbonden.
In de 15e eeuw werd het gebouw uitgebreid met een driezijdig gesloten koor in gotische stijl, voorzien van steunberen. Aan de noordoostzijde van het koor is een rij uitgemetselde bakstenen te zien, samen ongeveer 130 centimeter lang: de lengtemaat van een roede, die vroeger diende als ijkpunt waarmee dorpsbewoners konden controleren of ze de juiste maat gebruikten.
Geschiedenis van Sint Nicolaaskerk
Obergum en Winsum vormen van oudsher een dubbeldorp, van elkaar gescheiden door het Winsumerdiep. De kerk van Obergum staat op een wierde midden in het dorp en stamt in aanleg uit de 13e eeuw. De noordwand met de gereconstrueerde rondboogvensters is het oudste nog herkenbare onderdeel. De overige vensters zijn in de 18e eeuw vergroot tot spitsboogvensters.
In de 14e eeuw kreeg de kerk een eigen toren, die aanvankelijk vrij stond. Pas later werd de toren via een korte tussengeleding met het schip van de kerk verbonden. In de 15e eeuw volgde een forse uitbreiding met een driezijdig gesloten koor in gotische stijl, met steunberen tegen de buitenmuren.
In de noord- en zuidgevel zijn dichtgemaakte ingangen te herkennen. De ingang in de zuidgevel is dichtgezet met vlechtwerk in staand keperverband. In 1790 werd aan de zuidzijde juist een nieuwe ingang gemaakt, in het tussenlid tussen schip en toren.
In de jaren zestig van de vorige eeuw verkeerden kerk en interieur in zeer slechte staat. In 1969 werd de kerk overgedragen aan de Stichting Oude Groninger Kerken, die in 1970-'71 een restauratie liet uitvoeren onder leiding van architectenbureau Olsmeyer uit Groningen. Vrijwel het gehele 18e-eeuwse meubilair, destijds vernieuwd door de bewoners van de verdwenen borg De Brake, ging bij die opknapbeurt verloren, net als latere 19e-eeuwse toevoegingen.
De preekstoel uit 1780 is het enige meubelstuk dat de restauratie heeft doorstaan, zij het beschadigd. De avondmaalstafel met het roodgeaderde marmeren blad werd in 1790 geschonken door Harmanna Helena van Iddekinge, weduwe van Paulus Laman en vrouwe van de Brake. Het huidige kabinetorgel, met tien registers en een gedeeld klavier, komt oorspronkelijk uit de Doopsgezinde kerk van Terhorne en werd via orgelbouwer Timmenga uit Leeuwarden in de kerk geplaatst.
Veelgestelde vragen over Sint Nicolaaskerk
Waar staat de Sint Nicolaaskerk in Winsum?
De kerk staat aan het Kerkpad in Obergum, het dorpsdeel van Winsum dat door het Winsumerdiep van het eigenlijke Winsum gescheiden wordt.
Wat is een ossengang?
Een ossengang is het pad rond de voet van een wierde waarlangs vroeger het vee naar de eigen stal werd gedreven. Bij de Sint Nicolaaskerk ligt nog een grotendeels intacte ossengang, terwijl deze bij veel andere wierden verdwenen is.
Hoe oud is de Sint Nicolaaskerk?
Het kerkgebouw stamt in aanleg uit de 13e eeuw; de toren is uit de 14e eeuw en het gotische koor werd in de 15e eeuw toegevoegd.
Wie is eigenaar van de Sint Nicolaaskerk?
Sinds 1969 is de Stichting Oude Groninger Kerken eigenaar van de kerk, die in 1970-'71 een restauratie liet uitvoeren.