Wandelen langs het Reitdiep: van de stad naar het wad

Het Reitdiep loopt van de stad Groningen helemaal naar de Waddenzee, en sleept daarbij een heel landschap met zich mee: dijken, borgen, wierden en dorpjes die eeuwenlang op dat water hebben geleefd. Een mooie wandelroute langs het Reitdiep begin je het beste bij Garnwerd, ongeveer halverwege het water: vanaf daar loop je in twee tot drie uur een lus van 10 tot 14 kilometer door het Reitdiepdal, een van de meest karakteristieke stukken landschap van de provincie.

Een gegraven water met een lange geschiedenis

Het Reitdiep is geen natuurlijke rivier, al oogt het er op sommige plekken wel zo uit. Het is in het begin van de 13e eeuw gegraven, eerst tussen Dorkwerd en de stad Groningen, om de stad beter bereikbaar te maken vanuit het noorden. Later is het tracé verder uitgebreid richting de zee.

Tot 1674 had het Reitdiep een open verbinding met de Waddenzee. Daarna kwam er bij Zoutkamp een afsluiting; in 1877 volgde de aanleg van een schut- en uitwateringssluis die er nu nog steeds ligt. Daarmee veranderde het Reitdiep van een zeearm in een afwateringskanaal, en dat is het in de kern nog steeds: de hoofdafvoer van het regenwater uit het noorden en westen van de provincie. Tegelijk is het al generaties lang een vaarroute tussen de stad en het Lauwersmeer, vooral voor de recreatievaart.

Het Reitdiepdal: dijken, borgen en wierdedorpen

Het Reitdiepdal is een smalle strook klei- en veengrond langs het water, met oude dijken, verspreide boerderijen en dorpen die van oorsprong op een wierde zijn gebouwd: een opgeworpen heuvel om droge voeten te houden bij hoogwater.

Vanuit de stad Groningen loopt het water eerst langs open polderland, voordat het bij Garnwerd een van de meest fotogenieke plekjes van de route bereikt: een klein dorp met een opvallende boogbrug over het Reitdiep. Iets verderop ligt Aduard, bekend van de voormalige cisterciënzerabdij, en Ezinge, een van de oudste wierdedorpen van Nederland.

Dichter bij de zee verandert het landschap langzaam van rivierdal in kwelderlandschap. Bij Niehove, een van de best bewaarde ringdorpen van de provincie, en verder richting Zoutkamp voel je dat de zee niet ver meer is. Dit hele gebied valt grotendeels onder de gemeenten Westerkwartier en Het Hogeland, die ieder hun eigen accent geven aan het landschap: iets kleinschaliger en coulisseachtig bij Westerkwartier, open en weids richting Het Hogeland.

Een wandeling vanaf Garnwerd

Voor een wandeling van een paar uur is Garnwerd een logisch startpunt. Het dorp ligt ongeveer halverwege het Reitdiep, is per auto en fiets goed te bereiken en heeft een paar horecagelegenheden voor vooraf of achteraf. Vanaf hier kun je in beide richtingen langs de dijk lopen, met uitzicht over het water aan de ene kant en over de polder aan de andere kant.

Een populaire optie is de route langs de Allersmaborg richting de sluis bij Aduarderzijl en weer terug, een rondje dat volgens wandelplatforms indicatief op circa 14 kilometer uitkomt. Wil je het rustiger aan doen, dan kun je bij De Raken een kortere lus van ruim 10 kilometer naar Wetsingerzijl lopen. Beide routes volgen grotendeels de dijk, zijn vlak en geschikt voor een gemiddelde conditie.

Hoeveel kilometer zijn de wandelroutes langs het Reitdiep?

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de populairste wandelroutes vanaf Garnwerd, met de indicatieve afstand per optie.

De genoemde afstanden komen van wandelplatforms met door gebruikers ingetekende routes en zijn dus indicatief, niet een officieel gemeten lengte. Houd daar bij het plannen rekening mee, zeker als je op tijd wilt terugkeren bij je startpunt.

Hoe kom je er

Vanuit de stad Groningen is het Reitdiep al vanaf de noordrand van de stad te volgen, bijvoorbeeld bij Dorkwerd, en van daaruit loopt of fietst het water verder noordwaarts. Begin je liever meteen in het open landschap, rijd of fiets dan door naar Garnwerd of Winsum; beide dorpen liggen op ongeveer twintig minuten van de stad en hebben parkeerruimte aan de rand van het dorp.

Een alternatief is om de route te combineren met het openbaar vervoer: station Winsum ligt op de treinlijn Groningen-Roodeschool en is een prima vertrekpunt om vandaar het laatste stuk richting het Reitdiep te lopen of te fietsen. Zo kun je een eenrichtingswandeling maken zonder dat je met de auto terug hoeft naar je startpunt.

Neem voor een tocht langs het Reitdiep hoe dan ook stevige schoenen mee: de dijkpaden zijn onverhard en kunnen na regen glad en modderig zijn.

Een verrekijker is geen overbodige luxe, want het gebied trekt veel weidevogels en ’s winters ook ganzen in grote aantallen. Verken je de omgeving liever met de auto dan te voet, dan is een kijkje nemen bij de andere dorpen langs het water een prima alternatief: elk dorp aan het Reitdiep heeft zijn eigen sfeer, van het stille Ezinge tot het vissersdorpje Zoutkamp aan de monding bij de zee.

Author: Redactie