Bezienswaardigheden in Groningen

Bezienswaardigheden in Groningen

In Groningen vind je tal van bezienswaardigheden: monumentale molens, historische kerken, musea en andere plekken met een verhaal. Van de Martinitoren in het hart van de stad tot eeuwenoude dorpskerken in de wierdedorpen — elk artikel op deze pagina gaat in op de geschiedenis van de bezienswaardigheid en praktische informatie voor je bezoek.

De bezienswaardigheden in dit overzicht lopen uiteen van drukbezochte publiekstrekkers in de binnenstad tot rustige, minder bekende plekken in de wierdedorpen ten noorden van de stad. Samen geven ze een goed beeld van wat de stad en de provincie Groningen aan monumenten, architectuur en cultuur te bieden hebben.

Bezienswaardigheden in de stad Groningen

Het grootste deel van de bezienswaardigheden in dit overzicht staat in de binnenstad van Groningen, rond en nabij de Grote Markt. Dat plein vormt al eeuwenlang het bruisende hart van de stad en is omringd door een aantal van de bekendste monumenten van Groningen.

• Martinitoren — de hoogste toren van de stad, ongeveer 97 meter, met een beklimbare trap van ruim 300 treden.
• Martinikerk — middeleeuwse kerk naast de toren, met een van de grootste barokorgels van Noord-Europa.
• Grote Markt — het centrale plein van de stad, met markten op dinsdag, vrijdag en zaterdag.
• Goudkantoor — rijksmonumentaal pand uit 1635, tegenwoordig een café-restaurant.
• Groninger Museum — kunstmuseum op een eigen eiland in het Verbindingskanaal, tegenover het Centraal Station.
• Forum Groningen — cultuurgebouw met bibliotheek, filmzalen, het stripmuseum Storyworld en een dakterras.
• A-kerk — middeleeuwse kerk aan het Akerkhof, tegenwoordig evenementenlocatie.
• Prinsentuin — ommuurde 17e-eeuwse tuin, verscholen achter het Prinsenhof.

Doordat deze plekken dicht bij elkaar liggen, is een wandeling langs meerdere bezienswaardigheden op één dag goed te doen, zonder dat daar vervoer voor nodig is.

Bezienswaardigheden in Winsum en de wierdedorpen

Buiten de stad liggen de bezienswaardigheden van Winsum, een dorp dat is gebouwd op en rond de wierden waarop het al eeuwen geleden ontstond. Winsum bestaat van oudsher uit twee delen, Winsum en Obergum, die van elkaar gescheiden worden door het Winsumerdiep.

• Sint Nicolaaskerk — middeleeuwse kerk op een wierde in Obergum, met een van de weinige nog intacte ossengangen van de provincie.
• Torenkerk Winsum — kerk aan de Kerkstraat, met een schipmuur die mogelijk nog 12e-eeuws is.
• Molen De Vriendschap — achtkante stellingmolen uit 1785, in 1801 vanuit Mensingeweer naar Winsum verplaatst.
• Molen De Ster — achtkante stellingmolen uit 1851, gebouwd op een molenberg waar ooit een kloosterkerk stond.

Deze bezienswaardigheden liggen verder uit elkaar dan die in de stad en lenen zich daardoor goed voor een rustige wandel- of fietstocht door het dorp, met de twee kerken en de twee molens als vaste punten onderweg.

Kerken en kerktorens

Groningen en Winsum tellen samen vijf kerken en kerktorens op deze pagina: de Martinitoren en de Martinikerk aan de Grote Markt, de A-kerk aan het Akerkhof, en de Sint Nicolaaskerk en de Torenkerk in Winsum. Elk van deze gebouwen heeft een eigen bouwgeschiedenis die eeuwen teruggaat, met sporen van verbouwingen, restauraties en wisselend gebruik door de tijd heen.

Sommige van deze kerken zijn nog altijd een actieve concertlocatie, zoals de Martinikerk met zijn beroemde barokorgel, of een evenementenlocatie zonder reguliere diensten, zoals de A-kerk. De twee kerken in Winsum zijn kleinschaliger en vooral te bezoeken tijdens open dagen, rondleidingen of op afspraak.

Molens bezoeken

In Winsum staan twee rijksmonumentale windmolens op loopafstand van elkaar: Molen De Vriendschap aan de Kerkstraat en Molen De Ster aan de Molenstraat. Beide zijn achtkante stellingmolens, een molentype waarbij alleen de kop draait om de wind te vangen en waarbij een rondlopend platform, de stelling, de molenaar bij de wieken brengt.

Beide molens worden in stand gehouden door vrijwillige molenaars van de Molenstichting Winsum en zijn op vaste momenten te bezoeken wanneer de wieken draaien, doorgaans in het weekend. Voor actuele bezoekmogelijkheden en rondleidingen verwijzen de artikelen over de molens naar de eigen website van de Molenstichting.

Musea en cultuur

Voor kunst en cultuur zijn het Groninger Museum en Forum Groningen de twee grootste trekpleisters in de stad. Het Groninger Museum toont een collectie van ruim 60.000 kunstwerken en objecten, waaronder de grootste verzameling werk van kunstenaarsgroep De Ploeg, in een opvallend gebouw dat bestaat uit drie paviljoens van verschillende architecten.

Forum Groningen combineert onder één dak een bibliotheek, filmzalen, een debatcentrum, het stripmuseum Storyworld en een panoramisch dakterras op de tiende verdieping. Een groot deel van het gebouw is vrij toegankelijk, zonder dat daarvoor een kaartje nodig is, wat het tot een laagdrempelige aanvulling op het Groninger Museum maakt.

Gratis bezienswaardigheden

Niet elke bezienswaardigheid op deze pagina kost toegang. Een aantal plekken is volledig gratis te bezoeken:

• De Grote Markt, als openbaar plein altijd vrij toegankelijk.
• De Prinsentuin, gratis toegankelijk voor iedereen.
• Forum Groningen, grotendeels gratis, op exposities, filmvoorstellingen en sommige evenementen na.
• Het Goudkantoor, dat als horecagelegenheid altijd van buitenaf te bekijken is.

Voor de overige bezienswaardigheden, zoals het Groninger Museum, de beklimming van de Martinitoren en de kerken in Winsum, is wel een kaartje of afspraak nodig. Raadpleeg bij elk artikel het kopje "Toegang" voor de actuele situatie.

De Martinitoren beklimmen

De Martinitoren is met ongeveer 97 meter de hoogste toren van de stad en torent boven de Grote Markt uit. In de volksmond wordt de toren ook wel 'd'Olle Grieze' genoemd en is hij van afstand al te zien vanuit grote delen van de provincie.

De beklimming gaat via een smalle wenteltrap van ruim 300 treden, zonder lift, langs oude ornamenten, luidklokken en een beiaard van enkele tientallen klokken. Halverwege, op ongeveer 39 meter hoogte, is het mogelijk om even naar buiten te stappen; het hoogste toegankelijke punt ligt op ongeveer 56 meter, bij de klokken en de beiaard.

De toren is alleen met een toegangskaartje te beklimmen. Kaartjes zijn onder meer te koop bij de Groningen Store in Forum Groningen, direct aan de overkant van de Martinikerk.

Rijksmonumenten in dit overzicht

Een groot deel van de bezienswaardigheden op deze pagina is een rijksmonument. In het artikel over elke bezienswaardigheid staat een toelichting op de monumentale status, met een verwijzing naar het landelijke monumentenregister:

• A-kerk — rijksmonument.
• Goudkantoor — rijksmonument.
• Sint Nicolaaskerk — rijksmonument sinds 1972.
• Torenkerk Winsum — rijksmonument sinds 1972.
• Molen De Vriendschap — rijksmonument.
• Molen De Ster — rijksmonument.

De Martinitoren, de Martinikerk, de Grote Markt en de Prinsentuin zijn eveneens beschermd erfgoed; de precieze monumentstatus en achtergrond daarvan staan toegelicht in de afzonderlijke artikelen.

Praktisch: toegang en openingstijden

De toegankelijkheid verschilt sterk per bezienswaardigheid. Sommige plekken, zoals de Grote Markt en de Prinsentuin, zijn dag en nacht vrij te bezoeken, terwijl andere, zoals de kerken in Winsum, alleen open zijn tijdens open dagen, rondleidingen of op afspraak.

Raadpleeg bij elk artikel het kopje "Toegang" voor de meest actuele informatie over openingstijden, toegangsprijzen en of een kaartje vooraf nodig is. Kijk voor musea, Forum Groningen en de beklimming van de Martinitoren ook vooraf op de officiële website, aangezien openingstijden en prijzen kunnen wijzigen.

Bezienswaardigheden combineren met eten en drinken

Een bezoek aan de bezienswaardigheden is in de stad goed te combineren met eten en drinken. In Forum Groningen zit op de begane grond café STACH, met zitplaatsen binnen en een terras aan de Nieuwe Markt, en op de tiende verdieping bar-bistro NOK met panoramisch uitzicht over de stad.

Ook het Goudkantoor aan de Grote Markt is tegenwoordig zelf een horecagelegenheid: het rijksmonumentale pand uit 1635 doet nu dienst als café-restaurant, op loopafstand van de Martinitoren en de Martinikerk. Rond de Grote Markt zelf is ruimte voor zowel gevelterrassen als losse terrassen op het plein.